ئۈرۈمچىئىلىچۆچەكئالتايبايىنغۇلىنبورتالاشىخەنزەسانجىقۇمۇلتۇرپانكۈيتۈنقارامايئاقسۇقىزىلسۇقەشقەرخوتەن
باش بەتخەۋەرلەر مەركىزىسۈرەت مەركىزىئەدەبىيات – سەنئەتمەدەنىيەتكىنولار– دىراممىلارئەسلىمە
ئۈنۋېرسال رادىيو سەنئەت رادىيوكەسىپ ئىستىلى  تاللاپ   ئاڭلاشئۇيغۇرچە ئۈگۈنۈشخەنزۇچە ئۈگۈنۈشئىستانسىمىز ھەققىدە
• ئاپتونوم رايونىمىزدىكى ھەر قايسى جايلار ئالاقىدار ئېتىبار بېرىش سىياسەتلىرىنى ئوتتۇرىغا چىقاردى• 1.مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى- تەرەققىياتى يىلى پائالىيىتىنى چوڭقۇر قانات يايدۇرايلى• «ئۇ كوماندا ئەزاسى، ھەم ترېنېر» دېگەن ماۋزۇدىكى ئوچېرك•  يىپەك يولى خەلقئارا چاڭغا تېيىلىش مەيدانىدا، ئەرلەر ۋە ئاياللارنىڭ ئېگىز تاغدا ئايلىنىپ چاڭغا تېيىلىش تۈرى بويىچە ئىككى ئالتۇن مېدال مەيدانغا كەلدى• ئاپتونۇم رايوننىڭ لىكسىيە ئۆمىكى پارتىيە 18-نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتى 5- ئومۇمىي يىغىنى ۋە ئاپتونۇم رايونلۇق پارتكوم 8-نۆۋەتلىك كومىتېتى 10-ئومۇمىي (كېڭەيتىلگەن) يىغىنى ھەققىدە دوكلات بەردى• ئاۋامنىڭ كەڭ زىمىندا ئىگىلىك تىكلىشى• بىپايان جەنۇبىي شىنجاڭ زېمىنىدا كىشىلىك ھاياتنىڭ گۈزەل كارتىنىسىنى يارىتايلى• ئاپتونوم رايونلۇق ئىنتىزام تەكشۈرۈش كومىتېتى ئاپتونوم رايونلۇق 8- نۆۋەتلىك پارتىيە كومىتېتى 10- ئومۇمىي (كېڭەيتىلگەن) يىغىنى ۋە جاڭ چۈنشيەن شۇجىنىڭ مۇھىم سۆزىنىڭ روھىنى يەتكۈزدى• ئاپتونوم رايونلوق خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى پارتگۇرۇپپىسى مەركىزى ئۆگۈنۈش گۇرۇپپىسى ئاپتونوم رايونلۇق 8- نۆۋەتلىك پارتىيە كومىتېتى 10- ئومۇمىي (كېڭەيتىلگەن) يىغىنى ۋە ئاپتونوم رايونلوق پارتكوم خەلق قۇرۇلتىيى خىزمىتى يىغىنىنىڭ روھىنى ئۆگەندى• مائارىپ ئاساسىنى تېخىمۇ مۇستەھكەملەش• شىنجاڭنىڭ ئىدارە قىلىش ئىقتىدارى ۋە ئىدارە قىلىش سەۋىيىسىنى ئۆزلۈكسىز يۇقىرى كۆتۈرمەكتە• ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشنى ئىلگىرى سۈرۈپ، خەلق تۇرمۇشىغا نەپ يەتكۈزۈش• «جەنۇپتا يىلتىز تارتقان بىر تۈپ يۇلغۇن» ماۋزۇلۇق يۈرۈشلۈك ئاخبارات ئوچرىكىنىڭ «چىن ھىسىياتنى بېغىشلاش» دېگەن ئىككىنچى قىسىمى• گۈزەل شىنجاڭنى بىرلىكتە قۇرۇپ چىقىپ، ھاللىق جەمئىيەت قۇرۇپ چىقىش ئارزۇسىنى بىرلىكتە ئىشقا ئاشۇرايلى• ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ شامال ئېلېكتر پاكىز ئېنېرگىيەلىك ئىسسىقلىق بىلەن تەمىنلەشنى نوقتىدا سىناق قىلىش لايىھەسى تەستىقلاندى• جۇڭشىڭ ئېنېرگىيەسى جەنۇبىي شىنجاڭ يېڭى ئېنېرگىيەلىك كەسىپلەر بازىسىدا ئىشلەپچىقىرىلغان فوتوۋولت يۈرۈشلۈك ماددىي ئەشيالىرى پاكىستانغا يەتكۈزۈلدى• ئاپتونوم رايونىمىز بىر تۈركۈم زور قاتناش ئۇل ئەسلىھەلەر تۈرىنى يولغا قويدى• تەبەسسۇملۇق چىرايلار• ئاپتونوم رايونلۇق يېزا ئېلېكترونلۇق سودا ئىشلىرى خىزمىتى يىغىنى ۋە ئېلېكترونلۇق سودا ئىشلىرىنى يېزىلارغا يۈزلەندۈرۈشتىكى ئۈلگە كۆرسىتىش خىزمىتى نەق مەيدان يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى• جاھان ئەھلىنىڭ دىققىتىنى تارتقان چولپان كەنت• شىنجاڭ ساياھەتچىلىككە مەبلەغ سېلىش گۇرۇھى بىلەن شىنجاڭ خۇڭيۈەن دەۋر مەبلەغ سېلىش گۇرۇھى كېلىشىم ئىمزالىدى• ئاممىنى قەلبىدە ساقلاپ، پۈتۈن مۇھەببىتى بىلەن شىنجاڭغا ياردەم بېرىش• خەلق تۇرمۇشىغا كۆڭۈل بۆلۈپ، جان- دىلى بىلەن شىنجاڭغا ياردەم بېرىش•  13- نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك قىشلىق تەنھەركەت مۇسابىقىسىنىڭ تەشۋىقات خىزمىتى يىغىنى ئېچىلدى• ئاپتونوم رايونىمىز دۇنيا ئىقتىسادى بىلەن بولغان جىپسىلىشىش قەدىمىنى تېزلىتىپ، دۆلەتنىڭ ئىشىكنى غەربكە ئېچىۋېتىشتىكى يادرولۇق رايونغا ئايلاندى• دۇنيا زوراۋانلىق، تېررورلۇقتىن قورقۇپ قالمايدۇ• ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش• «تېررورىزىمغا زەربە بېرىشتە جەزمەن ھادىسىدىنمۇ، ماھىيەتتىنمۇ تۈزەش كېرەك» دېگەن ماۋزۇدىكى ئوبزور ئېلان قىلىندى• ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم، خەلق ھۆكۈمىتى «يېزا- بازارلىق پونكىتلارنى باشقۇرۇش تۈزۈلمىسى ئىسلاھاتىنى ئىلگىرى سۈرۈش توغرىسىدىكى يېتەكچى پىكرى» ئېلان قىلدى•  مىترو 1- نومۇرلۇق لىنىيەسى پۈتۈن لىنىيە بويىچە تۇنجى قوش لىنىيەسى تۇتاشتۇرۇلغان رايون ئارا تونىل بولۇپ قالدى• 5 چوڭ تەرەققىيات قارىشى ئىچىدە، يېشىل تەرەققىيات قارىشى يارقىن نوقتا بولۇپ قالدى• ئىقتىساسلىق كادىرلار جەنۇبى شىنجاڭنىڭ ئەبەدىي ئەمىنلىكىنىڭ ئاچقۇچى• 5 چوڭ تەرەققىيات ئۇقۇمى ئارقىلىق ئىلمىي ھالقىشقا يىتەكچىلىك قىلىش• ئاساسىي قاتلامنىڭ ئاساسى خىزمەتلىرىنى كۈچەيتىپ، جەنۇبىي شىنجاڭنىڭ مۇقىملىق ئاساسىنى پۇختىلاش• ئورتاق قاراشنى مۇجەسسەملەپ، جەنۇبىي شىنجاڭنىڭ تەرەققىياتىدا يېڭى بەت ئاچايلى•  «13- بەشيىللىق» يىرىك پىلان توغرىسىدىكى تەكلىپتە، دۆلەتنىڭ كەلگۈسى 5 يىللىق تەرەققىيات خەرىتىسى كۆرسىتىپ بېرىلدى• ئونسۇ ناھىيەسىدىكى ياڭاقچىلىققا تايىنىپ بېيىغان قېرىنداشلارنىڭ ھېكايىسى• «شىنجاڭنى سۆيۈش، يۇرتىنى ساياھەت قىلىش» قىش ۋە ئەتىياز پەسىللىك ساياھەت ئاساسىي تېما پائالىيىتى رەسمىي باشلىنىدۇ
• مىسىر زوڭتوڭ سايلىمىدا مۇسۇلمان بۇرادەرلەر جەمئىيىتىگە تەۋە ھەققانىيەت پارتىيېسىنىڭ رەئىسى مورشى بىلەن سابىق زوڭلى سەفىقنىڭ بېلەتكە ئېرىشىش نىسبىتى ئالدىنقى ئىككى ئورۇننى ئىگىلىگەن• 2015 - يىلىغا بارغاندا، ئېلىمىز ئىجتىمائىي ئىستېمال بۇيۇملىرىنىڭ پارچە سېتىلىش ئومۇمىي سوممىسى 5 تىرلىيون ئامېرىكا دوللىرىغا يېتىدىكەن• ھىندىستاندا ئىسسىق ھاۋا 81 ئادەمنىڭ بېشىغا چىقتى• بىرمىدا ھەر يىلى تەخمىنەن 18 مىڭدىن 23 مىڭغىچە ئەيدىز بىمارى ئۆلۈپ كېتىدىكەن• كورىيە ئارمىيە دائىرىلىرى: چاۋشيەن يادرو سىنىقى ئېلىپ بېرىشقا تەييارلىنىپ بولدى، دېدى
قىزىق نوقتا خەۋەرلىرى

قۇمۇل مەشرەپ مۇقامى

2012-08-28 11:12:23     مەنبەسى: شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسى   
قۇمۇل مەشرەپ مۇقامى تارىخى ئۇزاق، كۆلىمى چوڭ، ئاھاڭ بايلىقى مول، يۈرۈشلەشتۈرۈلگەن، قېلىپلاشقان چوڭ تىپتىكى ئون ئىككى پارچە يەنى ئون ئىككى كالول نەزمىلىك مەشرەپ ئاھاڭلىرىدىن تەركىپ تاپقان. ئۇ ئۇيغۇر خەلق كىلاسسىك مۇزىكىسى ئون ئىككى مۇقامغا ئوخشاش ئۇيغۇر خەلق مۇزىكىسىدىكى ئەڭ قىممەتلىك مىراسلارنىڭ بىرى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.
  قۇمۇلدىكى تارىخىي ناخشا- قوشاقلارنىڭ ھەربىرىنىڭ ئۆز ئالدىغا ئارقا كۆرۈنىشى بار. ھەربىر قوشاق مەلۇم بىر تارىخىي دەۋىردىكى خەلقنىڭ مەدەنىي تۇرمۇشىغا زور تەسىر كۆرسەتكەن داڭلىق شەخىسلەرنىڭ تارىخىي ھېكايىلىرى بىلەن چەمبەرچاس باغلانغان. «قۇمۇل ئون ئىككى مۇقامى» نىڭ 8- مۇقامى بولغان «دەردىلۋا» مۇقامىنىڭ 2- مەرغۇل 8- چۈشۈرگىسى بولغان «ئالمىخان» ناخشىسىمۇ دەل ئەنە شۇنداق تارىخىي ئارقا كۆرۈنۈشكە ئىگە قىممەتلىك مۇزىكا ۋە فولىكلور مىراسلىرىنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ.
ئۇنداقتا ئالمىخان كىم؟ «ئالمىخان» ناخشىسى قەيەردە قانداق پەيدا بولغان؟ ئۇنىڭ ئالاھىدىلىكى نىمىلەردىن ئىبارەت؟
 ئېلى ئىسمائىل توپلاپ رەتلىگەن «قۇمۇل نەزمىلىرى» ناملىق كىتابتا «ئالمىخان» توغرىسىدا مۇنداق دېيىلگەن:
1870- يىلى قوقاندىن كەلگەن ياقۇپبەگ راشىدىن خوجا ھاكىمىيىتىنى ئاغدۇرۇپ تاشلاپ شىنجاڭدا بە دۆلەت ھاكىمىيىتىنى قۇرغان. بۇ چاغدا، قۇمۇلدا بېشىر چىڭۋاڭ ئۆلۈپ، ئايالى مېھرىبانۇ تەخىتكە چىقىپ، تۇغما پارالىچ ئوغلى غولاممۇھەممەتكە ۋاكالىتەن ۋاڭلىق يۈرگۈزىۋاتقانىدى. 1874- يىللاردا يۈننەندىن قېچىپ چىققان خۇيزۇ توپىلاڭچىلىرىدىن بەي يەنخۇ باشچىلىقىدىكى مەغلۇپ بولغان بىر بۆلەك قوشۇن قۇمۇلغا كېلىپ، چىڭ خاندانلىقىغا قارشى كىشىلەر بىلەن بىرلىشىپ قۇمۇلنى ئىشغال قىلىۋالغان. ئارقىدىنلا بەي يەنخۇ قاچقۇنلىرى بىلەن ياقۇپبەگ ھاكىمىيىتىنى ئاغدۇرۇش ئۈچۈن ئەۋەتىلگەن زو زۇڭتاڭمۇ 40 مىڭ ئەسكەرنى باشلاپ، قۇمۇلغا يىقىنلاپ كەلگەن. بۇنداق زور قوشۇنغا تاقابىل تۇرالمايدىغانلىقىنى ئاللىقاچان بىلگەن بەي يەنخۇ جەنۇبىي شىنجاڭدا ھاكىمىيەت تىكلىگەن ياقۇپبەگكە قوشۇلۇش ئۈچۈن مەجبۇرلاش ۋاستىسى بىلەن قۇمۇل پۇقرالىرىدىن 20 مىڭدىن ئارتۇق كىشىنى، ھەتتا مېھرىبانۇ قاتارلىق خان جەمەتىنى ئېلىپ جەنۇبقا ماڭغان. شۇنىڭ بىلەن يۇرتىدىن ئايرىلغان قۇمۇل خەلقى پىچان، تۇرپان، توقسۇن، كورلا، بۈگۈر، كۇچا، ئۈچتۇرپان قاتارلىق جايلاردا سەرسان بولۇپ يۈرۈشكە مەجبۇر بولغان. 1877- يىلى زو زۇڭتاڭ بەي يەنخۇ ۋە ياقۇپبەگلەرنى مەغلۇپ قىلىپ، شىنجاڭنى بىرلىككە كەلتۈرۈپ، مېھرىبانۇ باشچىلىقىدىكى قۇمۇللۇقلارنى يۇرتىغا قايتۇرغان. بىر قىسىم كىشىلەر ئۆز يۇرتىغا كېتىشنى خالىماي، شۇ يۇرتلاردا ئولتۇراقلىشىپ قالغان. شۇ قېتىمقى مۇساپىرچىلىقتىن كېيىن، قۇمۇللۇق غوجامنىياز دېگەن كىشى كۇچادىن ئالمىخان ئىسىملىك ناھايىتى چىرايلىق ئايالنى نىكاھىغا ئېلىپ كەلگەن. شۇنىڭدىن كېيىن، ئالمىخاننىڭ نامى غوجامنىياز دېگەن كىشىگە لەقەم بولۇپ قالغان. ئالمىخان غوجامنىياز 1830- يىلدىن 1926- يىللىرىغىچە ياشىغان بولۇپ، ھازىرمۇ قۇمۇل لەڭگەردە قەبرىسى بار.
   قۇمۇل شەھىرى پالۋانتۇر يېزىسىنىڭ لەڭگەر كەنتىدە ياشاپ كېلىۋاتقان ئالمىخانلار جەمەتى قارىماققا ھەممىسى ئوموملاشتۇرۇلۇپ «ئالمىخانلار» دەپ ئاتالسىمۇ، ئەمما ئۆز ئىچىدىن ئالمىخان غوجامنىيازنىڭ ئەۋلادلىرى ھەقىقىي ئالمىخانلار، غوجامنىيازنىڭ ئىنىسى ھوشۇقى ھوشۇرنىڭ ئەۋلادلىرى يالغان ئالمىخانلار دەپ ئاتىلىدىكەن.
   ئالمىخان قۇمۇلغا كەلگەن مەزگىللەردە ئوردىدىلا ئەمەس بەلكى بەگ غوجاملارنىڭ ئۆيلىرىدە ئۆتكۈزىلىدىغان مەشرەپ سورۇنلىرى ھەسىىلەپ كۆپۈيۈپ كەتكەن. ۋاڭ غوجاملار تەرىپىدىن ئۆتكۈزىلىدىغان ئوردا مەشرەپلىرىگە قۇمۇلنىڭ ئەڭ ئۇستا سازەندە مۇقامچىلىرى، ئۇسسۇلچى، پاراڭچى، قىزىقچىلار تەكلىپ قىلىناتتى. ھەتتا خەلق ئىچىدىكى چىرايلىق ئاياللارمۇ چاقىرىلاتتى. بۇنداق تەكلىپلەرگە ھەر قانداق ئادەمنىڭ قارشىلىق بىلدۈرىشى مەنئىي قىلىنغانىدى. قارشى چىققانلاردىن بەگ تۆرىلەر ھەر خىل ئاماللا بىلەن ئۆچ ئالاتتى. شۇ سەۋەپتىن ئالمىخان بىلەن غوجامنىيازنىڭ بېشىغا غەم چۈشكەن. ئالمىخاننى مەشرەپ سورۇنلىرىغا بارغۇزاي دېسە غورۇرى كۆتۈرمىگەن، بارغۇزماي دېسە بەگلەرنىڭ ئۆچ ئېلىشىدىن قورققان. بۇنداق مەشرەپ ئالۋاڭلىرى ئاخىر ئۇ ئىككىسىنى ئايرىۋەتكەن. ئۇلار بىللە ئۆتكەن قىسقا، ئەمما بەختلىك ئىككى يىللىق ھاياتىدىكى خوشال مىنوتلارنى ھەسرەت بىلەن ئەسلەشكەن.    يىراق كۇچانىڭ باغلىق كوچىلىرىدنن باشلىنىپ، قۇمۇلنىڭ ھاۋالىق يېزىلىرىدا ئاياغلاشقان بۇ مۇھەببەت تىراگىدىيىسى بۇنىڭ بىلەن ئاخىرلىشىپ قالماي خەلق ئىچىدىكى «ئالمىخان» نامىدىكى ناخشا- قوشاقلارنى بارلىققا كەلتۈرۈپ خەلق ناخشا- مۇزىكا سەنئىتىنىڭ مەڭگۈلۈك ئابىدىلىرىدىن بولۇپ قالغان
كۆرۈپ قويۇڭ
نادىر ناخشا – مۇزىكىلار
تور بېتىمىزدىكى يېڭىلىقلار
شىنجاڭ خەلق رادىئو ئىستانسىسى كەسىپ ئىستىلى قىزىق لىنىيەسى پىروگراممىسىدا،  5 -  ئاينىڭ 25 -كۈنى بايىنغۇلىن مۇڭغۇل ئاپتۇنوم ئوبلاستىدا ـــ  ۋىلايەت-ئوبلاست رەھبەرلىرىنىڭ كۈتۈۋېلىش كۈنى ئالاھىدە پروگراممىسى؛ 5- ئاينىڭ 27- كۈنى  بۈگۈر ناھىيەسىدە « ناھىيە-شەھەر رەھبەرلىرىنىڭ كۈتىۋېلىش كۈنى» ئالاھىدە پىروگراممىسى نەق مەيداندىن بىۋاستە ئاڭلىتىلىدۇ
 ئىستانسىمىز ئاپتونوم رايونلۇق خەلق ھۆكۈمىتى كەسپتىكى ناتوغرا ئىستېللارنى تۈزىتىش ئىشخانىسى، ئاپتونوم رايونلۇق قاتناش ـ ترانسپورت نازارىتى، ئاپتونوم رايونلۇق جامائەت خەۋپسىزلىكى نازارىتى بىلەن بىرلىشىپ ئۆتكۈزىدىغان، كەسپ ئىستېلى قىزىق لېنىيىسى پروگراممىسىنىڭ «قاتناش 10 مىڭ چاقىرىملىق سەپىرى چوڭ تىپتىكى بىۋاستە ئاڭلىتىش پائالىيىتى» 10- ئاينىڭ 16- كۈنى يەنى ئەتە خوتەن ۋىلايىتىدە  ئۆتكۈزىلىدۇ
More>>
رادىيو دىراممىسى
بۇ بەتنىڭ نەشىر ھوقۇقى شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسىغا تەۋە
ئالاقىلىشىش نومۇرى: 2571553، 2578492
ئادرىسىمىز: ئۈرۈمچى شەھىرى ئىتتىپاق يولى 830- نومۇر شىنجاڭ خەلق رادىيو ئسىتانسىسى تور مەركىزى